Bron: Stichting Digitaal Burgerschap Nederland
Een berichtenbox op maat of een digitaal vergaderhuis waar burgers direct kunnen meedenken over ontwikkelingen die voor hen van belang zijn – de techniek biedt alle mogelijkheden om democratie directer en de overheid effectiever te maken, zegt Rob Rietveld, bestuurslid van Stichting Digitaal Burgerschap Nederland. ‘De overheid moet van burgers meer partner maken en minder lijdend voorwerp.’
Rietveld is specialist op het gebied van burgerparticipatie. Hij is directeur van de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines en directeur-bestuurder van het Nederlands Platform Burgerparticipatie en Overheidsbeleid. Inspiratie daarvoor deed hij op in zijn directe omgeving. In de omgeving van zijn woonplaats, het Drentse Annerveenschekanaal, kwamen bewoners in verzet tegen de plannen om windmolens te plaatsen in het open, veenkoloniale landschap.
Als professional op het gebied van burgerparticipatie ziet Rietveld bijna dagelijks om zich heen wat er beter kan in de communicatie tussen overheid en burgers. ‘Er gaapt op dit moment een groot informatiegat tussen overheid en burger. De overheid zou veel meer maatwerk moeten leveren in de informatievoorziening aan de samenleving. Nu wordt vaak gezegd: ‘Het staat allemaal op de website’. Maar je moet wel heel hard je best doen om de informatie te vinden die net voor jou van belang is. Het is als met de Staatscourant vroeger: alles staat erin, maar niemand leest hem.’
Berichtenbox op maat
‘Digitaal burgerschap betekent voor mij: digitale middelen gebruiken om burgers meer en gerichter te betrekken bij overheidsbeleid’, zegt Rietveld. ‘Kun je bijvoorbeeld de Berichtenbox van MijnOverheid op maat maken? MijnOverheid gaat nu vooral over zaken die je als burger te doen hebt met overheidsdiensten als de Belastingdienst en de Rijksdienst voor het Wegverkeer, maar niet over dingen die er veranderen in jouw directe omgeving, over structuurvisies en beleidsplannen. Het zou mooi zijn als je via de Berichtenbox een signaal krijgt: er staat iets te veranderen in uw buurt. Voor burgers is dat een trigger om in te spreken, wat een grondrecht is.’
Meer directe democratie
Ook van directe interactie tussen parlement en burgers is volgens Rietveld in de praktijk nauwelijks sprake. ‘Op dit moment houdt de Tweede Kamer van tijd tot tijd hoorzittingen over thema’s en moet je als burger hard lobbyen om daar aan te schuiven en iets te kunnen zeggen. Dus zijn het altijd de koplopers en ngo’s die aan tafel zitten met de politiek. Gewone burgers hoor je niet.’
Dat moet anders kunnen, denkt Rietveld. ‘Je kunt denken aan een toepassing waar burgers continu en direct feedback kunnen geven aan de overheid over de manier waarop beleid uitpakt in de praktijk. Technisch kan dat nooit een probleem zijn. Zo werk je aan een meer directe democratie waarin de overheid snel beleid kan aanpassen als reacties uit de samenleving daartoe aanleiding geven. Of denk aan een digitaal vergaderhuis, waar burgers en deskundigen kunnen meedenken over een actueel onderwerp als het verleggen van aanvliegroutes voor luchthavens.’
Op die manier, zegt Rietveld, maakt de overheid van de eigen inwoners meer partner en minder lijdend voorwerp. ‘Dat is bouwen aan het publiek vertrouwen. Digitaal Burgerschap Nederland wil meedenken over die ontwikkeling, creativiteit ten dienste stellen van de maatschappij en zo nieuwe mogelijkheden creëren voor digitaal burgerschap.’