‘Ik zou toe willen naar een digitaal rijbewijs’

Kamerlid Queeny Rajkowski over leven lang digitaal leren

Ja, ze is een millennial. Ze heeft geen printer meer thuis en het liefst zou ze zoveel mogelijk zaken met de overheid digitaal afdoen. Maar ze is niet de norm. Daarvan is Queeny Rajkowski, Tweede Kamerlid voor de VVD en lid van de vaste Kamercommissie voor Digitale Zaken, zich goed bewust. Daarom moet de overheid investeren in digitaal burgerschap, meer in het bijzonder: in de digitale vaardigheden van de Nederlanders.

‘Digitaal burgerschap betekent voor mij: begrijpen hoe de digitale wereld in elkaar steekt en hoe je daarmee om kunt gaan’, zegt Rajkowski. ‘We hebben allemaal geleerd dat je je deur op slot doet als je je huis verlaat, maar heb je je digitale huis wel goed beveiligd? Je moet je op een goede manier in de digitale wereld kunnen begeven. Dan gaat het bijvoorbeeld om zaken als beveiliging, mediawijsheid, herkennen van desinformatie en omgaan met je eigen data.’ Ze maakt zich zorgen om de grote groep Nederlanders die nu al niet kan meekomen met digitalisering, en om de toekomst. ‘Hoe verder we digitaliseren, hoe groter die groep zal worden. En dan heb je het niet alleen meer over laaggeletterden of ouderen. Je wilt geen digitale kloof, waarbij de grootst denkbare openbare ruimte niet meer toegankelijk is voor een groot deel van de samenleving. Bedenk: de meeste mensen zijn meer online dan op straat. Ik vind dat nogal wat.’


‘Digitaal bijspijkeren’

Daarom moet de overheid investeren in de algemene digitale vaardigheden van burgers, vindt Rajkowski. Dat is nodig ook, zegt ze, want als gemeenteraadslid in Utrecht zag ze dat beheersing van het Nederlands op dit moment nog veel hoger op de agenda staat dan digitaal leren. ‘Daar ging alles bij elkaar misschien 2 procent van het budget naartoe.’

Rajkowski pleit daarom voor een ‘digitaal rijbewijs’: eigenlijk een metafoor voor een leven lang digitaal bijleren. ‘Vanaf het moment dat je je voor het eerst online begeeft, heel jong dus al, zou het zo moeten zijn dat je je hele leven lang steeds je digitale vaardigheden kunt bijspijkeren. Eerst in het onderwijs, maar ook als je vijftig bent en niet weet hoe iets werkt. Het zou normaal moeten zijn dat je dan gemakkelijk een cursus of training kunt volgen zodat je kunt blijven meedoen in de digitale samenleving en op de arbeidsmarkt, en niet met een soort schaamte afhaakt.’


‘Ik wil alles online’

Zelf lijkt twitteraar en instagrammer Rajkowski (@QueenyRaj) zo ongeveer de laatste op wie dat pleidooi van toepassing is. Voor ze de landelijke politiek in ging, werkte ze voor een digitaal bureau en het liefst doet ze haar eigen zaken zoveel mogelijk digitaal. Kijkend naar de digitale dienstverlening van de overheid, wil ze juist méér. ‘Ik vind brieven heel vervelend. Er staat altijd een datum in met een uiterste termijn om te reageren, en dat zorgt bij mij voor stress. Je zult maar met vakantie zijn en in die tijd valt er een brief met een betalingstermijn bij jou op de deurmat. Ik, en ook een deel van de generatie ouder dan ik, denken en doen anders. Je gaat bijvoorbeeld een half jaar reizen en in die tijd zie je je post niet. Ik wil gewoon alles online ontvangen en ik wil online kunnen reageren. Op dat terrein kan de overheid nog wel een slag maken.’ Plaatsonafhankelijk communiceren met de overheid, dat is wat ze wil. ‘Dat kan nu niet. Sterker: voor veel dingen heb je een printer nodig. Ik heb niet eens een printer meer thuis. Wat moet ik met een printer?’ Ze schiet in de lach. ‘Moet ik die dan apart aanschaffen om een brief te kunnen sturen?’

Idealiter, zegt ze, kun je zelf kiezen hoe de overheid met je communiceert. ‘Wat vind je prettig? Welke manier past bij jou? Dat moet je ergens kunnen aangeven en als je dat eenmaal hebt gedaan, is dat de manier. Op die manier kun je differentiëren. Digitaal? Per brief? Allemaal goed.’


‘Trends eerder oppakken’

Sinds vorig jaar heeft de Tweede Kamer een vaste Kamercommissie voor Digitale Zaken. Rajkowski maakt er deel van uit. Volgens haar is de commissie de aangewezen plek om te bespreken hoe Nederland moet omgaan met digitale trends als kunstmatige intelligentie. ‘Wij denken na over vragen als: kan dit gebruikt worden, waar wel en waar niet, en onder welke voorwaarden? Op dat fundament kun je vervolgens voortborduren in andere Kamercommissies.’

De stormachtige vrije ontwikkeling van internet heeft laten zien wat er gebeurt als je niet van meet af aan nadenkt over de impact van de laatste digitale ontwikkelingen, zegt Rajkowski. ‘Internet is hét voorbeeld van hoe je de boot kunt missen. Internet zagen we met zijn allen in het begin vooral als een leuke vrijplaats, maar inmiddels zijn die big tech-jongens uit Silicon Valley allang niet zo schattig meer en hobbelen we er achteraan met onze wet- en regelgeving. Bij kunstmatige intelligentie willen we dat voor zijn.’

De commissie Digitale Zaken zal de komende maanden ook het debat voeren over de digitale overheid. In delen, zegt Rajkowski, want de digitale overheid is te veelomvattend voor één enkel debat. Zelf zal ze het daar zeker hebben over dienstverlening en toegankelijkheid van de digitale overheid. ‘Zeker dat laatste heeft mijn aandacht. Ik pak dat op samen met mijn fractiegenoot Daan de Kort. Hij is voor een groot deel blind. Dan kom je er al heel snel achter dat de overheid heel vaak niet voldoet aan de eigen eisen voor toegankelijkheid voor websites en apps.’

Vorig nieuwsberichtVolgend nieuwsbericht