‘Blinden zijn steeds meer digitaal afhankelijk geworden’

Online belastingaangifte doen, vertrektijden van treinen opzoeken, drukwerk bij een fotozaak bestellen. In rap tempo noemt Bram Duvigneau (30) op wat hij allemaal online doet. Niet heel indrukwekkend, op het eerste gezicht. Toch vinden veel mensen van wel: Duvigneau is vanaf zijn geboorte al blind. Volgens hem zijn mensen met een visuele beperking meer afhankelijk van het internet dan anderen. ‘Soms is er bij bedrijven en overheden een gebrek aan bewustzijn. Bijna alles wat niet-blinden doen, kan ik ook.’

Wie blind of slechtziend is, maakt gebruik van diverse hulpmiddelen. Denk daarbij aan een zogeheten ‘brailleleesregel’, een soort toetsenbord waarmee je teksten kunt lezen en schrijven. Daaruit komen pennetjes omhoog in het braillepatroon. Verder maken visueel beperkten gebruik van sneltoetsen en programma’s die teksten (versneld) kunnen voorlezen.

Structuur van belang

Daarbij is het volgens Duvigneau belangrijk dat de achterliggende structuur van bijvoorbeeld een website duidelijk is. ‘Zo kan de software lezen of een stuk tekst bijvoorbeeld een titel, menu of tabel is’, vertelt hij. Door nauwkeurig plaatjes te beschrijven in de zogeheten alt-tekst, bijvoorbeeld ‘een kleine groep mensen die met elkaar praten voor de hoofdingang van een ministerie’, vangen blinden een glimp op van wat er op een afbeelding te zien is.

Geregeld problemen

Ondanks deze extra techniek lopen visueel beperkten geregeld nog tegen problemen aan. Zo moest Duvigneau onlangs bij een gemeente online een parkeervergunning aanvragen. ‘Hoewel ik zelf geen auto rijd, krijg ik natuurlijk wel familie en vrienden op bezoek’, vertelt hij. Om een parkeerplek te bemachtigen, moest Duvigneau een ingewikkeld, visueel formulier invullen. ‘Blijkbaar had deze systeemontwikkelaar geen rekening gehouden met het feit dat een visueel beperkte een parkeerplek voor bezoek kan aanvragen. Als blinde kan je ook anderen helpen.’

Handmatig invullen

Ook bij online handelingen die veel meer voor de hand liggen, gaat het mis. Onlangs vloog hij voor een vakantie naar de Verenigde Staten en wilde zijn blindengeleidehond meenemen. Dat kostte behoorlijk wat papierwerk. Zo moest Duvigneau voor zijn hulphond een pdf-bestand uitdraaien en dat handmatig met een pen invullen. Vervolgens moest dat ook nog worden gescand. ‘Daar zitten uiteraard geen kwade bedoelingen achter. Waarschijnlijk gingen de makers er van uit dat het formulier nauwelijks door niet-blinden wordt gebruikt’, aldus Duvigneau. ‘Daar is niet goed over nagedacht.’

Toegankelijkheidsadvies

Duvigneau is mede-oprichter van Firm Ground, een bedrijf dat sinds 2015 digitale toegankelijkheidsadviezen geeft aan (semi-)overheden en bedrijven. Zijn bedrijf zorgt ervoor dat onlinediensten beter toegankelijk voor mensen met een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking. Eerder werkte hij onder meer als softwareprogrammeur en webontwikkelaar. Als een van de weinige Nederlandse blinden studeerde hij informatica aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. ‘Dat ging op zich prima, al kostte het soms wel extra werk’, vertelt Duvigneau. ‘Zo werden visuele opdrachten vervangen door codeeropdrachten.’

Meer aandacht voor inclusiviteit

Vanuit de overheid is er volgens Duvigneau wel steeds meer aandacht voor een digitaal inclusieve samenleving. ‘Eerder waren het vooral interne plannen. Dat waren goede intenties, maar niet alle overheden hielden zich daar strikt aan. Vaak werden goede plannen uitgesteld.’

Duw in rug van Europa

Een aantal jaar geleden is een Europese richtlijn voor digitale toegankelijkheid in werking getreden. ‘Doordat het nu centraal is geregeld, wordt het een stuk serieuzer genomen’, aldus Duvigneau. Vorig jaar heeft Nederland de richtlijn omgezet in het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid. Daarin gaat Nederland volgens Duvigneau zelfs een stuk verder dan wat er Europees wordt gevraagd. ‘Er zit nu veel meer druk achter.’

Op de hoede blijven

Achter de schermen zijn veel overheden druk bezig met websites toegankelijk maken. Maar zoiets gaat niet over één nacht ijs. ‘Zo’n operatie is te vergelijken met het werk dat voortkwam uit de nieuwe privacywet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AGV). Ook dat kon niet in één keer worden doorgevoerd.’ Het toegankelijkheidsvraagstuk moet volgens Duvigneau voortdurend worden meegenomen in ontwikkeling en onderhoud van onlinediensten. ‘Ook bij dienstverleningssoftware moet de overheid goed op de hoede blijven.’

Verschil met Verenigde Staten

In de Verenigde Staten lijkt het voor visueel beperkten soms een stuk beter te zijn geregeld. ‘Veel (semi)overheden en bedrijven voldoen daar aan allerlei richtlijnen. Organisaties die dat niet doen, lopen juridisch risico. Amerikanen zijn bang voor rechtszaken’, zegt Duvigneau. ‘In Nederland werkt dat toch anders. We komen er liever in overleg samen uit. Als een blind iemand eis ik ook niet dat alles goed is, maar als iets samen is afgesproken, moet de overheid dat wel serieus nemen.’

Vorig nieuwsberichtVolgend nieuwsbericht